HPV aşısı: 30 yaş altı rahim ağzı kanseri ölümlerini neredeyse sıfırladı

İngiltere'de yapılan ve The Lancet'te yayımlanan büyük ölçekli yeni bir araştırma, insan papilloma virüsüne (HPV) karşı ergenlik döneminde aşılanan kadınlarda 30 yaşından önce rahim ağzı kanserinden ölme riskinin neredeyse tamamen ortadan kalktığını ortaya koydu. Çalışma, ulusal aşılama programının başladığı 2008'den bu yana toplanan kayıtları temel alıyor ve programın ilk uzun vadeli ölüm sonuçlarını dünyaya sunuyor.

King's College London araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, İngiltere'de 1990 ile 1996 arasında doğan ve okul çağında aşı olan yaklaşık 14 milyon kız çocuğunun verilerini analiz etti. Aşılananlar arasında 30 yaş altı rahim ağzı kanseri ölüm oranı yüz binde 0,2 olarak ölçüldü; bu, aşı öncesi dönemdeki kuşaklarda görülen oranın yaklaşık yirmide birine denk geliyor.

Guardian'a konuşan baş yazar Profesör Peter Sasieni, sonuçların "beklenenden daha güçlü olduğunu" söyledi. Sasieni, "Aşının yalnızca kanser vakalarını değil, ölümleri de büyük ölçüde önlediğini doğrudan gösteren ilk büyük çalışma bu" dedi. Veriler, 12-13 yaşında iki dozluk şemayla aşılanan kuşaklarda etkinliğin en yüksek seviyeye çıktığını gösteriyor.

HPV, dünyada cinsel yolla bulaşan en yaygın enfeksiyon grubu olarak biliniyor; rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 99'unun arkasında belirli yüksek riskli HPV tipleri bulunuyor. İngiltere'nin 2008'de Cervarix aşısıyla başlattığı program 2012'de Gardasil'e, 2019'da ise dokuz HPV tipini hedefleyen Gardasil 9'a geçti. Erkekler için de aşılama 2019'dan itibaren başladı.

Dünya Sağlık Örgütü 2030'a kadar rahim ağzı kanserinin küresel ölçekte ortadan kaldırılması hedefini açıklamış durumda. Bu hedef için 15 yaş altındaki kız çocuklarının yüzde 90'ının iki doz HPV aşısı olması, 35 ile 45 yaş arası kadınların ise düzenli taramaya katılması öngörülüyor. İngiltere şu anda hedefe en çok yaklaşan ülkelerden biri olarak gösteriliyor.

Çalışmanın özellikle önemli bulgularından biri, sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bölgelerde de aşının etkinliğinin sürmesi. Önceki taramaya dayalı stratejilerde gelir düzeyi düşük bölgelerden kadınların ölüm oranı belirgin biçimde daha yüksekti; yeni veriler aşının bu eşitsizliği önemli ölçüde azalttığına işaret ediyor.

Kamu sağlığı uzmanları, aşının yan etki profilinin de uzun dönemde güvenli kalmaya devam ettiğini vurguluyor. UK Health Security Agency'nin paralel olarak yayımladığı izleme raporu, 18 yıllık dönemde ciddi yan etki sıklığında istatistiksel bir artış saptanmadığını belirtti. Aşıya bağlı en yaygın yan etki uygulama bölgesinde geçici ağrı ve hafif ateş olarak rapor edildi.

Cancer Research UK Direktörü Dr Michelle Mitchell çalışmayı "bir nesil için dönüm noktası" olarak tanımladı. Mitchell, "Bugün okul çağındaki kız ve erkek çocukları, anneanneleri için tamamen yeni bir gerçeklikte yetişecek; rahim ağzı kanseri ölümleri yakın gelecekte tarihte kalabilir" ifadelerini kullandı. Mitchell ayrıca taramadaki katılım oranlarının düşmemesi gerektiğini vurguladı.

Uzmanlar, başarının küresel ölçekte tekrar edilebilmesi için aşıya erişim eşitsizliğinin kapatılması gerektiğini söylüyor. Lancet çalışmasıyla aynı gün yayımlanan WHO raporu, düşük ve orta gelirli ülkelerde HPV aşılama oranının halen yüzde 25 civarında kaldığını, en yüksek rahim ağzı kanseri yükünün de bu ülkelerde görüldüğünü ortaya koydu.

İngiltere'nin sonraki adımları arasında 20'li yaşlarda aşılama fırsatını kaçırmış kadınlara yönelik "yetişme programı" ile bağışıklığı baskılanmış hastalarda üçüncü doz değerlendirmesi bulunuyor. NHS England, aşı uygulanmamış 25 yaş üstü kadınları doktorlarına başvurmaya çağırdı. Yetkililer, ölüm oranındaki bu sert düşüşün yıllık tarama gereksinimini de yeniden tartışmaya açabileceğini söylüyor.